Mentalność biedy w Polsce – przekaz transgeneracyjny a pieniądze

Kiedy mówimy o mentalności biedy, często myślimy tylko o braku pieniędzy. W głębszym ujęciu – psychologicznym i systemowym – chodzi jednak o coś znacznie więcej: o wewnętrzny stan, w którym nie czujemy, że mamy prawo brać od życia, realizować swoje pomysły, zarabiać dobrze, cieszyć się obfitością.

To nie jest „wina jednostki”. To często wielopokoleniowy program, który wyrasta z historii naszego kraju, sposobu wychowania, przekazów kulturowych, religijnych – i z tego, jak wyglądały nasze relacje z mamą i tatą.

Skąd bierze się mentalność biedy?

Przez dziesięciolecia – a właściwie przez całe stulecia – Polacy żyli w warunkach, w których wolność, własność, bezpieczeństwo były bardzo kruche:

• zabory, wojny, okupacja,

• utrata majątku z dnia na dzień,

• przesiedlenia, konfiskaty, zmiany granic,

• a później – PRL ze swoim hasłem, że „wszyscy mają mieć po równo”.

  
  

W takim świecie podstawowym programem rodu nie było: „rozwijaj się, spełniaj marzenia”, tylko:

„Przetrwaj. Kombinuj. Nie wychylaj się. Bądź ostrożna/ostrożny.”

Do tego dochodziła często narracja:

• „ci, którzy cierpią, są bliżej Boga”,

• „pieniądze są podejrzane”,

• „skromność i rezygnacja z siebie” jako cnota

• „lepiej być biednym, ale uczciwym” – rozumiane tak, jakby bogactwo i uczciwość się wykluczały.

  
  

W takim klimacie majętność przestaje być czymś naturalnym, a staje się:

• czymś „podejrzanym”,

• czymś, czego „i tak zaraz można zostać pozbawionym”,

• czymś, co może wywołać zazdrość, odrzucenie, ocenę.

  
  

PRL- czas socjalizmu: Państwo jako „rodzic”, który daje i zabiera

System PRL-u stworzył bardzo charakterystyczny wzorzec:Państwo jako rodzic.

• Państwo „dawało”: etat, mieszkanie, świadczenie.

• Jednocześnie mocno ograniczało wolność:

  • nie wychylaj się,

  • nie mów za dużo,

  • nie krytykuj,

  • nie myśl zbyt samodzielnie.

    
    

W tle działał przekaz:

„Będziemy się tobą zajmować, ale pod warunkiem, że się podporządkujesz.”

To bardzo przypomina dziecko zależne od rodziców:– dziecko nie decyduje, nie bierze odpowiedzialności, czeka na to, co „dorośli” za niego ustalą.

W wielu polskich rodzinach ten wzorzec się ugruntował:

• lepiej mieć „pewny etacik”,

• lepiej się „nie wychylać”,

• lepiej „nie chcieć za dużo”.

I nawet kiedy system się zmienił – wewnętrzne oprogramowanie wielu osób pozostało takie samo.

Nowe czasy, nowe możliwości… a w środku stary program

Dziś żyjemy w epoce, w której:

• możemy pracować z każdego miejsca na świecie,

• zakładać firmy online,

• sprzedawać swoje produkty i usługi globalnie,

• uczyć się za darmo z internetu,

• studiować bez względu na pochodzenie,

• zmieniać zawód, kraj, styl życia.

Obiektywnie możliwości są dużo większe niż kiedykolwiek wcześniej.

A jednak część społeczeństwa funkcjonuje nadal tak, jakby świat się nie zmienił:

• oczekiwanie, że „ktoś” da pracę, dotację, rozwiązanie,

• przekonanie, że to inni decydują o moim losie,

• postawa: „to przez rząd, system, szefa, rodziców, partnera, historię – ja nic nie mogę”.

To jest właśnie mentalność biedy w znaczeniu systemowym:

„Nie mam wpływu. Nie jestem dorosła/dorosły w swoim życiu. Czekam, aż ktoś mnie uratuje, przyjdzie z zewnątrz i coś da.”

Mentalność biedy a relacja z mamą i tatą

W ustawieniach systemowych patrzymy na pieniądze, sukces i realizację przez pryzmat relacji z rodzicami.

Mama – źródło życia i zgody na branie

Relacja z mamą mocno wiąże się z tym, czy potrafimy brać od życia:

• czy czuję, że mam prawo przyjmować wsparcie, pieniądze, miłość, szanse,

• czy umiem powiedzieć: „tak, biorę, korzystam, dziękuję”,

• czy też w środku czuję, że „mi się nie należy”, „to za dużo”, „inni bardziej zasługują”.

Jeżeli mama była:

• emocjonalnie niedostępna,

• przytłoczona własnymi problemami,

• bardzo biedna – psychicznie lub materialnie,

  to dziecko często uczy się:

„Lepiej nie chcieć za dużo, bo i tak nie ma.”„Moje potrzeby są za ciężkie dla mamy.”

W dorosłym życiu może to wyglądać tak, że człowiek nie potrafi brać – ofert, szans, pieniędzy, wyższej stawki, lepszej pracy.

Tata – kierunek, struktura, decyzja

Relacja z tatą to często:

• kierunek w świecie,

• odwaga, by wyjść do ludzi,

• prawo do sukcesu, zaznaczenia się, zarabiania,

Jeżeli tata był:

• nieobecny, słaby, bezradny,

• upokorzony przez system (np. stracił pracę, majątek, poczucie sprawczości),

• agresywny lub niestabilny,

  dziecko może wchłonąć przekaz:

„Bycie dorosłym mężczyzną/kobietą w świecie jest niebezpieczne.”„Lepiej się nie pchać, nie ryzykować, nie walczyć o swoje.”

Zamiast postawy: „wychodzę po swoje”, pojawia się:

• rezygnacja,

• unikanie konfrontacji,

• „jakoś to będzie”,

• oczekiwanie, że „ktoś mądrzejszy” zdecyduje.

• 
  

Kiedy wewnętrznie nie dorastamy

Mentalność biedy bardzo często jest połączona z tym, że wewnętrznie pozostajemy dzieckiem.

Dorosłe ciało, dorosłe obowiązki, ale wewnątrz:

• brak zgody na odpowiedzialność,

• lęk przed konsekwencjami własnych wyborów,

• potrzeba, by „ktoś inny” podjął decyzję – partner, rodzic, państwo, szef, terapeuta.

Pojawiają się komunikaty:

• „Nie da się.”

• „To nie jest dobry czas.”

• „Gdybym miała/miał lepszy start, to bym mógł/mogła.”

• „Gdyby nie PRL / rząd / rodzina / szef / inflacja /… – to bym rozwinął(-ęła) skrzydła.”

  
  

To jest eksternalizacja – czyli oddawanie na zewnątrz odpowiedzialności za własne życie.

W ustawieniach systemowych powiedzielibyśmy:

„Ja jeszcze nie stanęłam / nie stanąłem w pełni w swoim dorosłym miejscu.”

Ofiara, bezradność, bezsilność – duch historii

Polska historia ma w sobie ogrom cierpienia i realnej krzywdy:

• wojny, okupacje, systemy totalitarne,

• represje, obozy, śmierć, utrata bliskich,

• głód, biedę, wielopokoleniową traumę.

  
  

Nic dziwnego, że tak wiele w naszych rodach jest energii ofiary, bezradności, bezsilności.Z punktu widzenia rodu było to często realne doświadczenie:

„Nie mieliśmy wpływu. Robili z nami, co chcieli. Jedyne, co mogliśmy, to przeżyć.”

Kłopot pojawia się wtedy, gdy ten stary stan staje się naszym dzisiejszym wzorcem – w czasach, kiedy realnie mamy więcej możliwości.

Wtedy w życiu dorosłym powtarzamy:

• „Nic się nie da zrobić.”

• „Nie ma sensu próbować.”

• „Po co się starać, wszystko i tak jest ustawione.”

To już nie jest obiektywna prawda, tylko wewnętrzna lojalność wobec historii rodu.

Druga strona medalu: polska zaradność, kreatywność i przedsiębiorczość

Ważne, by zobaczyć cały obraz, nie tylko jego „ciemną” część.

Polacy mają w sobie też niesamowity potencjał:

• zaradność – umiejętność „kombinowania” nie jako oszustwa, tylko kreatywnego znajdowania rozwiązań,

• wytrwałość – potrafimy pracować, uczyć się, zaczynać od zera,

• elastyczność – odnajdujemy się za granicą, w nowych zawodach, branżach, krajach,

• umiejętność odrodzenia się – tyle razy nasz kraj był niszczony, a jednak znów powstawał dzięki pracy swoich obywateli

  
  

Ta przedsiębiorczość też jest przekazem transgeneracyjnym:

„Trzeba sobie poradzić. Jakoś to zorganizujemy. Znajdziemy sposób, żeby przeżyć, a nawet mieć lepiej.”

Widać to w:

• małych rodzinnych firmach,

• osobach, które zaczynały „od niczego”,

• Polakach prowadzących biznesy na emigracji,

• kobietach, które łączą macierzyństwo z budowaniem własnej działalności,

• ludziach, którzy wychodzą z bardzo trudnych warunków i tworzą coś swojego.

  
  

Wewnętrzny konflikt: lojalność wobec rodu kontra prawo do obfitości

U wielu osób obserwuję wewnętrzne rozdarcie:

• „chcę żyć lepiej, mieć więcej, rozwijać się”,

• ale jednocześnie: „czy ja mogę mieć lepiej niż moi rodzice, dziadkowie?”

Pojawiają się nieuświadomione przekonania:

• „Jak będę miała/miał dużo, oni poczują się przegrani.”

• „Bogactwo to zdrada tych, którzy cierpieli.”

• „Jak będę żyła lekko, radośnie, to tak jakbym zaprzeczała ich historii.”

Wtedy człowiek nieświadomie sam sobie przycina skrzydła:

• nie korzysta z szans,

• rezygnuje w ostatniej chwili,

• wybiera poniżej swoich realnych możliwości,

• sabotuje swoje projekty, związki, pieniądze.

  
  

Jak wychodzić z mentalności biedy? Kilka kierunków

To nie jest proces „na jutro”. To droga. Ale można ją zacząć od kilku ważnych kroków:

1. Zauważ swoje przekonania o pieniądzach i sukcesie

Zapisz, co usłyszałaś/eś w domu rodzinnym:

• „Na to nas nie stać.”

• „Bogaci to złodzieje.”

• „Pieniądze to problem.”

• „Nie wychylaj się.”

• „Lepiej mieć pewną pracę niż ryzykować.”

Zobacz, które zdania nosisz jeszcze w sobie, choć teraz żyjesz w zupełnie innym świecie.

2. Spójrz z miłością na historię rodu – i wybierz inaczej

Możesz wewnętrznie powiedzieć do swoich przodków:

„Widzę, jak trudno wam było. Szanuję to, przez co przeszliście.Dzięki wam ja żyję.A teraz ja wybieram iść własną drogą – z szacunkiem do was, ale inaczej.”

To jest moment, kiedy przestajesz kopiować cierpienie, a zaczynasz brać siłę z rodu.

3. Uporządkuj relację z mamą – zgoda na branie

Praca z mamą często otwiera drzwi do:

• przyjmowania wsparcia,

• przyjmowania pieniędzy,

• przyjmowania dobra bez poczucia winy.

W ustawieniach systemowych mówimy:

„Od mamy bierzemy życie – a razem z nim wszystko, co życie niesie: obfitość, szanse, relacje, możliwości.”

4. Uporządkuj relację z tatą – zgoda na działanie i odpowiedzialność

W kontakcie z tatą integrujemy:

• odwagę,

• determinację

• decyzyjność,

• zgodę na ryzyko,

• gotowość, by „wyjść do świata” i zająć swoje miejsce.

To pomaga przejść od:

„niech ktoś za mnie zdecyduje”do:„to jest moje życie, ja wybieram i biorę za to odpowiedzialność”.

5. Drobne, konkretne działania zamiast czekania na „cud z zewnątrz”

Mentalność biedy często żywi się oczekiwaniem na wielki przełom:

• „Jak wygram w totka…”,

• „Jak ktoś mnie odkryje…”,

• „Jak zmieni się rząd, szef, partner…”.

Wyjściem jest mikro-ruch w tu i teraz:

• zapisanie się na kurs, szkolenie, studia

• zrobienie pierwszej oferty swoich produktów

• rozmowa z klientem,

• poprawa CV,

• rozpoczęcie małej działalności „po godzinach”.

Małe kroki są jak trening dla systemu nerwowego:

„Mogę działać. Mam wpływ. To się liczy.”

Pomimo wielu trudnych uwarunkowań, patrząc na Polaków, to też naród który cechuje:

• wrażliwość,

• głębia duszy,

• inteligencja

• odwaga do konfrontacji z trudnymi tematami,

• gotowość do pracy i wysiłku aby osiągnąć sukces

• ogromną zaradność i kreatywność, kiedy tylko ktoś naprawdę pozwoli sobie po nią sięgnąć.

  
  

Mentalność biedy nie jest naszym „wyrokiem”.To stary program, który powstał, by kiedyś chronić – ale dziś często nas ogranicza.

Możemy z szacunkiem:

• ukłonić się przed losem tych, którzy żyli w biedzie, bezsilności, opresji,

• powiedzieć im w sercu:

„Dziękuję, że przetrwaliście. Dzięki wam ja jestem.”

• a jednocześnie wziąć prawo do obfitości, sprawczości i wolności, które są dostępne w dzisiejszym świecie.

  
  

Bo prawda jest taka:

W Polakach drzemie ogromny potencjał – często większy, niż jesteśmy gotowi o sobie uwierzyć.A to, co nas najbardziej ogranicza, bardzo często nie jest już na zewnątrz, tylko w nas samych – w naszych przekonaniach, lojalnościach, nieprzeżytym bólu.

Kiedy zaczynamy po to sięgać – indywidualnie i systemowo – historia przestaje być tylko ciężarem.Staje się źródłem siły.

Jeśli temat Cie poruszył zapraszam na warsztat online: „Obfitość Rodu – Ustawienia Systemowe Pieniędzy i Sukcesu”

Praca z rodowymi wzorcami finansowymi

📅 Data: 20 stycznia 2026 (wtorek)⏰ Godzina: 18:00 – 21:00🌐 Forma: warsztat online (na żywo, na platformie Zoom)

Podczas tego spotkania:

• przyjrzymy się rodowym wzorcom finansowym – temu, co o pieniądzach, pracy i sukcesie niosą Twoi rodzice, dziadkowie i wcześniejsze pokolenia,

• zobaczysz, gdzie nieświadomie powtarzasz historię biedy, braku, ofiary lub bezradności,

• zrobimy ustawieniowe ćwiczenia z mamą i tatą w kontekście obfitości i prawa do „brania od życia”,

• będziesz mogła/mógł zobaczyć, jak działają lojalności wobec rodu, które ograniczają Twoje zarobki i rozwój,

• zrobimy medytację w polu serca, otwierającą na obfitość, sprawczość i dorosłe miejsce w swoim życiu.

Warsztat jest dla Ciebie, jeśli:

• czujesz, że „utykasz” w temacie pieniędzy,

• masz poczucie, że inni mogą „więcej” niż Ty,

• boisz się wyceniać siebie wyżej,

• powtarzają się u Ciebie schematy strat, długów, przeciążenia pracą lub finansowej zależności od innych.

💛 Oferta Early Bird z bonusami tylko do 21 grudnia!!!

Do 21.12 obowiązuje niższa cena udziału w warsztacie oraz pakiet wyjątkowych bonusów o łącznej wartości 850 zł:

🎁 BONUS 1: Udział z ustawieniem własnym w warsztacie „Uzdrowienie Rodu i Traumy Pokoleniowej”Wartość: 500 zł

• Medytacja do indywidualnej pracy, zawierająca afirmacje i transformująca ograniczające przekonania na temat pieniędzy – tylko dla uczestników Early Bird.

🎁 BONUS 2: Indywidualna sesja na figurkachWartość: 250 złMożliwość rozpoznania i uwolnienia lojalności, przejęć i blokad finansowych.

🎁 BONUS 3: Dostęp do dodatkowego LIVE Q&A po kursie (60 min)Wartość: 100 złSpotkanie na żywo, podczas którego możesz zadać pytania, omówić swoje procesy i dointegrować wglądy po warsztacie.

🔗 Szczegóły i zapisy: www.annawolff.pl/warsztaty

Anna Wolff

Certyfikowany Terapeuta Ustawień Systemowych z 17 letnim doświadczeniem, Psychotraumatolog, Life & Business Coach.

Założycielka Akademii Ustawień Systemowych®, autorka kursów i programów pracy z traumą, intencją i przekazem transgeneracyjnym. Od kilkunastu lat wspiera ludzi w odzyskiwaniu wewnętrznej wolności, siły i zaufania do życia.